ASPIRANTURA, DOKTORANTURA KABUL ETMEGIŇ TERTIBI

Türkmenistanda ylmy hünärmenleri taýýarlamak hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň 2008-nji ýylyň 14-nji ýanwaryndaky 9378 belgili Karary bilen tassyklanan Düzgünnama laýyklykda aspirantura saýlap alan ugry boýunça ylmy barlaglara ukyplylygyny görkezen, azyndan 5 ýyl iş tejribesi bolan ýokary bilimli adamlar bäsdeşlik esasynda kabul edilýärler.

 Aspirantura kabul etmek baradaky arza aspirantlary taýýarlamagy amala aşyrýan ylmy edaranyň ýolbaşçysynyň ýa-da ýokary okuw mekdebiniň rektorynyň adyna aşakdaky resminamalary goşmak bilen berilýär:

  • - ýokary bilimi hakyndaky diplomyň nusgasy we onuň goşundysy (daşary ýurtda bilim alan adamlar üçin, - degişli diplomyň nusgasy, şeýle hem daşary döwletleriň bilim baradaky resminamalaryny tassyklaýan, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan berlen resminamanyň nusgasy);
  •  işgärleri hasaba almak boýunça şahsy kagyz;
  •  № 086/h görnüş boýunça lukmançylyk güwänamasy;
  •  4х6 sm ölçegdäki üç sany surat;
  •  çap edilen ylmy işleriň, oýlap tapmalaryň we ylmy-barlag iş boýunça hasabatlaryň sanawy, girýänleriň ylmy işleri we oýlap tapmalary bar bolanda, ol bellenen görnüşde bolmalydyr;
  •  hünärine laýyklykda saýlap alnan tema boýunça ylmy referat;
  •  girýäniň tabşyran kandidatlyk synaglary bar bolanda kandidatlyk synaglaryny tabşyranlygy hakynda şahadatnama (kandidatlyk synaglaryny daşary ýurtda tabşyran adamlar üçin - kandidatlyk synaglaryň tabşyrylandygy barada berlen resminamanyň kanuny güýjüniň bardygy hakynda Türkmenistanyň Ýokary attestasiýa komiteti tarapynmdan berlen güwänama);
  •  zähmet depderçesiniň nusgasy;
  •  şahsyýetini tassyklaýan resminamany we ýokary okuw mekdebini tamamlandygy hakynda diplomy (daşary ýurtda bilim alan adamlar üçin - diplom we ony tassykladanlygy hakynda resminama) aspirantura girýänler hut özleri görkezýärler.
  • Aspirantura girmekçi bolýan şahs ýokary okuw mekdepleriniň okuw maksatnamasynyň çäklerinde ylmy ugry boýunça hünär dersinden we daşary ýurt dilinden giriş synaglaryny tabşyrýar.
  •  Giriş synaglaryny kabul etmek üçin aspirantura açylan ýokary okuw mekdebiniň rektory ýa-da ylmy edaranyň ýolbaşçysy bellenilen tertipde synag toparyny döredýär. Synag toparynyň düzümine synag geçirilýän hünär boýunça professor ýa-da ylymlaryň doktory hökman girizilýär.
  •  Aspirantura kabul edilen şahs Türkmenistanyň zähmet kanunçylygyna laýyklykda öňki eýeleýän wezipesinden boşadylýar we oňa aspirant hökmünde aýlyk haky tölenilýär.
  • Aspiranturada okuw döwri ylmy-mugallymçylyk we ylmy işiň iş möhleti hasaplanylýar.
  •  Aspirantyň ylymlaryň doktory alymlyk derejesi ýa-da professor alymlyk ady bolan ylmy ýolbaşçysy ýokary okuw mekdebiniň rektory ýa-da ylmy edaranyň ýolbaşçysy tarapyndan tassyklanylýar.
  • Aýratyn ýagdaýlarda, ýokary okuw mekdebiniň ýa-da ylmy edaranyň alymlar geňeşiniň karary bilen, aspiranta ylmy ýolbaşçylyk etmäge Ýokary geňeşiň degişli rugsady bolan halatda, düzgüne laýyklykda, ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesi, dosent (uly ylmy işgär) alymlyk ady bolan alymlar hem çekilip bilner.
  • Aspirant aspiranturada okaýan döwründe kandidatlyk dissertasiýasyny taýýarlamagyň meýilnamasyny ýerine ýetirmäge we degişli netijenama almak üçin taýýar bolan dissertasiýasyny kafedra (bölüme, laboratoriýa) hödürlemäge borçludyr.
  • Aýratyn ýagdaýlarda (aspirantyň göwreliligi we çaga dogurmagy, bir aýdan artyk kesellän döwri) degişli lukmançylyk netijenamasy bar ýagdaýda aspirantyň okuwynyň möhleti bellenilen tertipde uzaldylýar.
  • Okaýan ýerindäki (ýokary okuw mekdebiniň ýa-da ylmy edaranyň) Alymlar geňeşi ýylda iki gezek aspirantdan hasabat kabul edýär we onuň aspiranturada okuwyny dowam etdirmeginiň maksada laýyklygy barada karar kabul edýär.
  • Dissertasiýany taýýarlamak boýunça iş meýilnamasyny ýerine ýetirmeýän aspirant Alymlar geňeşiniň karary esasynda ýokary okuw mekdebiniň rektorynyň ýa-da ylmy edaranyň ýolbaşçysynyň buýrugy bilen aspiranturadan çykarylýar.
  • Aspirant okaýan ýerinde ýokary okuw mekdebiniň ylmy-mugallymçylyk işgärleri ýa-da ylmy edaranyň ylmy işgärleri bilen deň derejede enjamlardan, laboratoriýalardan, okuw-usulyýet iş otaglaryndan, kitaphanalardan tölegsiz peýdalanýar, alyp barýan ylmy işi bilen bagly ýagdaýda edaralara we guramalara, şol sanda daşary ýurtlara iş saparlaryna we ylmy ekspedisiýalara gatnaşmak üçin bellenen tertipde iberilip bilner.
  •  Aspirant dissertasiýa boýunça işleriň meýilnamasyny öz wagtynda yzygiderli ýerine ýetirýän ýagdaýda bellenen tertipde mugallymçylyk işine sagatlaýyn töleg şerti bilen çekilip bilner.
  • Aspirantyň bir ylmy ýolbaşçysyna ýylda 50 sagat möçberde zähmet haky tölenilýär. Aspirantyň iki ýolbaşçysy ýa-da ýolbaşçysy hem ylmy maslahatçysy bolan ýagdaýda olaryň aspiranta ylmy ýolbaşçylygy üçin ikisine bilelikde ýylda 50 sagat möçberde zähmet haky tölenilýär.
  • Aspiranta okuw ýylynda 2 aý dowamlylykda dynç alyş rugsady berilýär.
  • Aspirant bellenilen talaplary doly berjaý edip, okuwyny, şol sanda möhletinden öň tamamlasa, oňa bir aýlyk zähmet rugsady berilýär.
  • Zerur bolanda ýokary okuw mekdepleri we ylmy edaralar ýerine ýetiriljek ylmy iş üçin aspirantura girmäge isleg bildirýän dalaşgärleriň şertnama esasynda kärhanalarda, edaralarda we guramalarda bir ýyla çenli deslapky hünär praktikasyny geçmegini iberýän edaranyň hasabyna gurap biler.
  •  Aspirant degişli kandidatlyk synagyny aspirantura girmezinden öň tabşyran bolsa, ol şol ders boýunça giriş synagyndan boşadylýar.

DOKTORANTURA KABUL ETMEGIŇ TERTIBI

Doktorantura ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesine eýe bolan, ýokary okuw mekdebiniň ýa-da şu ylmy ugurda işlän ylmy edarasynyň alymlar geňeşiniň doktorlyk dissertasiýasynyň 2/3 bölegini ýerine ýetirenligi baradaky güwänamasy, şeýle hem şu alymlar geňeşi tarapyndan berlen hödürnamasy bolan adamlar bäsdeşlik esasynda kabul edilýärler.

Doktoranturada okuwyň möhleti 3 ýyl.

Doktorantura girýänler doktoranturany döreden edaranyň ýolbaşçysynyň adyna arza berýärler we onuň ýanyna aşakdaky resminamalary goşýarlar:

  • işgärleri hasaba almak boýunça şahsy kagyz;
  • terjimehal;
  • № 086/h görnüş boýunça lukmançylyk güwänamasy;
  • 4х6 sm ölçegdäki üç sany surat;
  • ylymlaryň kandidaty diplomynyň nusgasy;
  • zähmet depderçesiniň nusgasy;
  • çap edilen ylmy işleriň, oýlap tapmalaryň, patentleriň sanawy we nusgalary, dissertasiýanyň temasynyň we hödürlenýän meýilnamasynyň wajyplygyna we ylmy taýdan esaslandyrylmasyna baha bermek we üç ýylyň içinde onuň ýerine ýetiriliş mümkinçiligini görkezmek bilen, dissertasiýanyň ugry boýunça ýerine ýetirilen barlaglar baradaky hasabatlaryň sanawy.

Şahsyýetini tassyklaýan resminama we ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesiniň berlendigi baradaky diplom doktorantura girýäniň hut özi tarapyndan görkezilýär.

 

YLYMLARYŇ DOKTORY ALYMLYK DEREJESINI

BERMEKLIGIŇ TERTIBI

 Ylymlaryň doktory alymlyk derejesini alýanlar ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesini alan adamlar bolup bilerler. Doktorlyk dissertasiýany taýýarlamak üçin dalaşgärleri ýokary okuw mekdebine ýa-da ylmy edara berkitmeklik 4 ýyldan köp bolmadyk möhletde geçirilip bilner.

Ýokary okuw mekdebine ýa-da ylmy edara berkitmeklik üçin ylymlaryň doktory alymlyk derejesine dalaşgär adam ýolbaşçynyň adyna arza berýär:

  • ylymlaryň kandidaty diplomynyň nusgasyny goşmak bilen arza;
  • dissertasiýanyň ugry boýunça ylmy barlaglary alyp barýan ýokary okuw mekdebiniň ýa-da ylmy edaranyň alymlar geňeşiniň dissertasiýanyň 2/3 böleginiň taýýardygy baradaky güwänama.

Şahsyýetini tassyklaýan resminama we ylymlaryň kandidaty baradaky diplom hut dalaşgär tarapyndan görkezilýär.

YLYMLARYŇ KANDIDATY ALYMLYK DEREJESINI

BERMEKLIGIŇ TERTIBI

 Ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesine dalaşgärleriň ýokary bilimi bolmalydyr.

Aspiranturada okuwyň doly kursuny geçen adamlaryň ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesine dalaşgär hökmünde kabul edilmäge hukugy ýokdur.

Kandidatlyk dissertasiýany taýýarlamak üçin dalaşgärleri berkitmeklik 3 ýyldan köp bolmadyk möhletde amala aşyrylýar.

Bir wagtyň özünde iki ýa-da birnäçe ýokary okuw mekdeplerinde ýa-da ylmy edaralarda dalaşgär bolmaklyga rugsat berilmeýär.

Ýokary okuw mekdebine ýa-da ylmy edara ylymlaryň kandidaty alymlyk derejesini berkitmeklik üçin berilýär:

- ýokary okuw mekdebiniň rektorynyň ýa-da ylmy-barlag edaranyň ýolbaşçysynyň adyna arza;

- ýokary bilimi hakyndaky diplomyň nusgasy (daşary ýurtda bilim alan adamlar üçin, - degişli diplomyň nusgasy we onuň ekwiwalentligi hakynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan berlen resminama);

- kandidatlyk synaglarynyň tabşyrylanlygy barada şahadatnama, eger olar tabşyrylan bolsa (kandidatlyk synaglaryny daşary ýurtda tabşyran adamlar üçin, - kandidatlyk synaglaryň tabşyrylandygy barada berlen resminamanyň kanuny güýjüniň bardygy hakynda Türkmenistanyň Ýokary attestasiýa komiteti tarapynmdan berlen güwänama).

Şahsyýetini tassyklaýan resminama we ýokary bilimi baradaky diplom (daşary ýurtda bilim alan adamlar üçin - degişli diplomyň nusgasy we onuň ekwiwalentligi hakynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan berlen şahadatnama) dalaşgäriň hut özi tarapyndan görkezilýär.